بخش: مسئول بخش: مدير پايگاه:
مطالعات طبيعي و زمين‌شناسي عبدالرحيم بناء
abdolrahim.banna@choghazanbil.ir
دكتر عليرضا رازقي
alireza.razeghi@choghazanbil.ir

پايگاه ميراث جهاني چغازنبيل و هفت‌تپه | عبدالرحيم بناء ، 1394-08-27 ، 11:28:23

 

مطالعات زمين‌شناسي

علم زمين‌شناسي به معناي نوين آن، مطالعه جغرافيايي فيزيك و تاريخ زمين، شناخت تركيب، ساخت و تكامل آن طي زمان است. اما زمين‌شناسي در محوطه‌ها و بناهاي تاريخي جزء مطالعات و پژوهش‌هاي ميان‌رشته‌اي مي‌باشد. در اين مبحث مطالعات و پژوهش‌هاي ميان‌رشته‌اي، علومي است كه به طور مستقيم يا غيرمستقيم با ميراث فرهنگي و حفاظت و مرمت يك محوطه و بناي تاريخي در ارتباط است. در بسياري از موارد جهت پي بردن به يك موضوع خاص نياز به همكاري با ساير رشته‌هاي علوم پايه و فني از جمله رشته‌هايي چون زمين‌شناسي، مواد و مصالح، زيست‌شناسي، منابع طبيعي و آبخيزداري، شيمي، مكانيك خاك، علوم آزمايشگاهي و . . . مي‌باشد.

زمين‌شناسي در محوطه‌هاي تاريخي چغازنبيل و هفت‌تپه شامل كليه مواردي كه در ارتباط با حفاظت و مرمت، شناخت وضعيت ساختارها و عوارض زمين‌شناسي مرتبط با محوطه تاريخي و منطقه، تاثير عوامل زمين‌شناسي و فرسايش‌ها بر بنا، مطالعه زمين‌شناسي شناخت مواد و مصالح تاريخي و مطالعه در زمينه استفاده از مواد و مصالح مرمتي و كنترل كيفيت آنها، مطالعات ژئوفيزيكي و همكاري با گروه باستان‌شناسي جهت شناخت ساختارهاي زير سطحي، مطالعه آبشناسي و مطالعه سيستم دفع آب و آب‌رساني در محوطه و... اشاره كرد.           

به طور كلي مطالعه و بررسي يك محوطه‌ي تاريخي (محوطه ميراث جهاني چغازنبيل) از ديدگاه ساير علوم، كمك شاياني به شناخت بهتر آن و ارائه راهكار مناسب جهت حفاظت و مرمت آن دارد. در مورد موضوع زمين‌شناسي، محوطه چغازنبيل از چند ديدگاه (به شرح زير) مورد بررسي و مطالعه قرار گرفته است.

ديدگاه اول: مبحث شناسايي ويژگي‌هاي زمين‌شناسي ساختگاه و سازه‌هاي كهن كه آثار تاريخي را تشكيل داده‌اند، و به اصطلاح فونداسيون طبيعي محل شهر باستاني مورد مطالعه قرار گرفته است. اگر امروز در بنايي مانند زيگورات چغازنبيل كه حتي حصارهاي سه گانه خشتي آن پس از گذشت حدود 3300 سال برجاي مانده، چه عامل يا عوامل زمين‌شناسي حكمفرما بوده و مي‌باشد. در اين رابطه، بررسي‌هاي زمين‌شناسي و چگونگي انتخاب محل معبد، چگونگي بقاياي آن به شكل فعلي و از بين رفتن ساخت و سازهاي جانبي آن، علت پايداري‌ها و ناپايداري‌هاي 3000 ساله، ويژگي‌هاي چينه‌شناسي، تكتونيك، اثر عوامل طبيعي مانند فرسايش‌ها (از انواع مختلف آن)، اثرات فعاليت‌هاي گسله‌هاي جوان و زمين لرزه‌هاي ناشي از آنها و . . . مورد بحث قرار گرفته است.

ديدگاه دوم: تهيه نقشه‌هاي زمين‌شناسي در مقياس‌هاي 1:2000 و 1:25000 و پياده كردن عوارض مختلف زمين‌شناسي منطقه بر روي آنها. اين نقشه‌ها كمك شاياني جهت مطالعه وسيع‌تر در ارتباط با مطالعات زمين‌شناسي منطقه انجام مي‌دهد.

ديدگاه سوم: شناسايي و بررسي محوطه چغازنبيل در ارتباط با شناخت مواد و مصالح تاريخي بنا: اين مبحث شامل بررسي مواد و مصالح تاريخي بنا شامل خشت‌هاي تاريخي، ملات، آجر و . . .  و مطالعات مكانيك خاك و شيمي در رابطه با آنها با انجام آزمون‌هاي آزمايشگاهي و ميداني مي‌باشد.

ديدگاه چهارم: مطالعه و بررسي منطقه چغازنبيل و در مجموع كل منطقه خوزستان در ارتباط با شناخت مواد و مصالح مرمتي ايده‌آل و بهينه سازي شده (مطالعات خاك‌شناسي) جهت استفاده در حفاظت و مرمت بنا

ديدگاه پنجم: شناسايي سيستم‌هاي دفع آب‌هاي سطحي در محوطه با توجه به وضعيت توپوگرافي، جنسيت رسوبات سطحي و مشخص كردن چگونگي هدايت آب‌ها  در مجموع سه حصار و خارج از آن

ديدگاه ششم: مطالعات آب‌شناسي در محوطه چغازنبيل. اين مطالعات شامل شناخت هوا، اقليم، منابع آب و غيره در منطقه چغازنبيل است. كه بررسي‌هاي هواشناسي، آب‌هاي سطحي و زيرزميني را شامل مي‌شود.

ديدگاه هفتم: مطالعات و بررسي‌هاي ژئوفيزيك جهت همكاري با گروه باستان‌شناسي در محوطه‌هاي چغازنبيل و هفت‌تپه. در سال‌هاي اخير، بررسی محوطه‌های باستانی و آشکار‌سازی ساختار‌ها و پدیده‌های باستانی مدفون با استفاده از روش‌های ژئوفیزیکی، به سرعت در حال پیشرفت و فراگیر شدن است. اين موضوع در حوزه ميراث فرهنگي و محوطه‌هاي تاريخي براي اولين بار در سطح كشور در محوطه‌هاي تاريخي چغازنبيل و هفت‌تپه با همكاري هيات آلماني انجام شده است.

 

(1) (2) (3)(4)(5)

    1) وضعيت مورفولوژي محوطه ميراث جهاني چغازنبيل   2-3) بررسي عوارض زمين‌شناسي و سازندهاي مختلف در منطقه مورد مطالعه    4-5) بررسي عوامل فرساينده و انواع فرسايش در محوطه ميراث جهاني چغازنبيل

(6)(7)(8)

6-7-8) مطالعات و بررسي خاك منطقه جهت تهيه مواد و مصالح مرمتي

منابع : 

  • آرشيو پايگاه ميراث جهاني چغازنبيل و هفت‌تپه