پايگاه ميراث جهاني چغازنبيل و هفت‌تپه | حسين ملكشاهي‌فرد ، 1394-09-01  ، 09:25:23

 

سيستم‌ اطلاعات جغرافيايي (GIS) و سنجش از دور (RS) پايگاه ميراث جهاني چغازنبيل و هفت‌تپه

جهت شناخت همه جانبه از رفتار بسترهاي طبيعي، نياز به استفاده از سيستم‌هايي است كه توان تجزيه و تحليل‌هاي گسترده و امكان برقراري ارتباط بين مولفه‌هاي مختلف را با هم داشته باشند. در زمينه‌ ميراث فرهنگي، وجود بستري با قابليت ايجاد ارتباط بين شاخصه‌هاي مختلف اقليم‌شناسي، توپوگرافي، آب‌هاي سطحي و زير زميني، مسايل زيست محيطي و بيولوژيك، تغييرات كاربري اراضي و ... را با اطلاعات تاريخي، فرهنگي و ساختارهاي معماري به صورت مكاني برقرار نمايد، مي‌تواند كمك ويژه‌اي در جهت اخذ مناسبترين تصميمات مديريتي نمايد. سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي (Geographic Information System) و سنجش از دور (Remote Sensing) با فراهم آوردن امكانات جديد و تخصصي پايش محوطه‌هاي تاريخي، نگاهي نو و ارزشمند در مديريت جامع سايت‌ها و محوطه‌ها تاريخي ايجاد كرده‌اند. از اين جمله امكانات مي‌توان به مواردي چون وجود بانك‌هاي اطلاعاتي هوشمند، ايجاد بسترهاي اطلاعات مكاني مشترك از داده‌هاي مختلف، برازش اطلاعات به صورت يكپارچه و هماهنگ، امكان محاسبه و تحليل‌ فضايي در كنار بازه‌هاي زماني مختلف از عكس‌هاي هوايي و تصاوير ماهواره‌اي، طيفي و راديومتريك، تصاوير مشترك در طول موج‌هاي مختلف امواج الكترومغناطيس از محدوده مرئي تا امواج رادار، اشاره نمود. پایگاه ميراث جهاني چغازنبیل و هفت‌تپه در راستاي اهداف بيان شده فوق، اقدام به طراحی و ساخت بانک اطلاعات GIS‌ کلیه فعالیت‌های پژوهشی خود نموده است. در این بانک کلیه اطلاعات به صورت کاملاً طبقه‌بندی شده در محیط GIS بر روی همدیگر برازش و تفکیک ‌و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته‌اند. همچنين در بخش سنجش از دور مطالعات جامعي در حريم منظر تا عرصه محوطه چغازنبيل شامل مطالعات پايش و مونيتورينگ طي بازه‌هاي زماني طولاني مدت، شاخص‌هاي پوشش گياهي، مطالعات آلبدو، مطالعات حرارتي و تشعشعي صورت گفته است.  اين مطالعات به گونه‌ای است که می‌توان در کمترین زمان ممکن به اطلاعات مورد نظر و در چندین فرمت متفاوت مانند نقشه‌هاي رقومي مكاني، تصاوير ماهواره‌اي، عكس‌هاي هوايي چند زمانه، اطلاعات جدولی، عکس و فایل‌هاي متنی، دست يافت. همچنين  مدیریت و برنامه‌ریزی اصولی و کاربردی داده‌ها، پروژه‌های انجام ‌شده و در حال انجام، حفاظت اطلاعات، ارتباط بین نتایج مطالعات در بخش‌های متفاوت و ایجاد محیطی جهت انجام آنالیزهای تخصصی نیز از دیگر ويژگي‌هاي ارزشمند سيستم اطلاعاتی هوشمند مختصات‌دار و نتايج حاصل از سنجش دور است.از جمله  بانك‌هاي اطلاعاتي GIS و RS تهيه شده در پايگاه ميراث جهاني چغازنبيل و هفت تپه مي‌توان به موارد زير اشاره نمود:

  1. اطلاعات تپه‌هاي باستاني منطقه شمال خوزستان شامل: موقعيت مكاني، مساحت، كد باستان‌شناسي، دوره تاريخي، نام باستان‌شناس بررسي كننده و تغييرات ايجاد شده هر تپه در طي بازه زماني 50 ساله.
  2. نقشه‌هاي رقومي بخش‌هاي مختلف موجود در سطح محوطه ميراث جهاني چغازنبيل شامل معبد چغازنبيل، حصار خارجي، مياني و داخلي، معابد، كاخ‌ها، مخزن آب، دروازه‌ها، آجر فرش‌ها، چاه‌هاي آب تاريخي، كارگاه مرمت و ...
  3. نقشه رقومي معبد چغازنبيل حاصل از داده‌هاي ليزراسكن به همراه ابر نقطه معبد، شامل بيش از 100000 نقطه مختصاتي به همراه ارتفاع
  4. اطلاعات نقشه بردراي محوطه چغازنبيل شامل: بيش از 100000 نقطه برداشت شده به همراه ارتفاع، منحني‌هاي ميزان با دقت نيم متر
  5. بانك اطلاعاتي جامع آجر به آجر معبد چغازنبيل حاصل از داده‌هاي فتوگرامتري بصورت مجزا به همراه اطلاعات تكميلي هر آجر بصورت تخصصي طي بازه زماني 2 ساله شامل: تفكيك آجرها بر اساس طبقات و محل قرارگيري، تفكيك بر اساس نوع آجر كتيبه‌دار و لعاب‌دار، نوع آسيب‌هاي وارده، درصد ملات  بكار‌ رفته، همچنين الحاق عكس به هر آجر كتبه‌دار در بانك.
  6. بانك اطلاعاتي مطالعات موريانه زدايي از سطح محوطه و معبد چغازنبيل در طي دو سال اجراي پروژه كنترل فعاليت‌هاي موريانه بر اساس روش طعمه‌اي بر روي 1800 ايستگاه كنترل و تهيه نقشه‌هاي تخصصي بر اساس فرم‌هاي برداشت شامل: نقشه‌هاي تفكيكي هر ماه بصورت جداگانه، نقشه ميزان آلودگي جديد هر ماه به نسبت ماهاي پيشين، تعيين ميزان كميت آلودگي هر ماه و نقشه نهايي پهنه بندي شده محل قرارگيري كلوني‌هاي موريانه.
  7. تهيه بانك اطلاعاتي تپه‌هاي تاريخي منطقه شمال خوزستان بصورت اختصاصي جهت تعيين شرايط وضعيت فعلي هر تپه به نسبت شرايط سال‌هاي پيشين
  8. اطلاعات مطالعات آبخيزداري محوطه چغازنبيل شامل: نقشه رقومي ارتفاعي (DEM) محوطه با دقت نيم متر، نقشه شبكه بندي نامنظم مثلثي (TIN)، نقشه شيب (Slope)، جهت شيب (Aspect)، بافت خاك بر اساس تحليل‌هاي زمين آمار (Geostatistical Analyst) و نقاط بافت خاك عمقي، نقشه كاربري اراضي سطح محدوده عرصه چغازنبيل، آبراهه‌ و آبريز‌هاي موجود در سطح محوطه بر اساس آبريز‌هاي با طول بيش از 20 متر، زير حوزه‌هاي آبريز سطح محوطه حصار سوم، نقشه شماره منحني‌هاي هيدرولوژيك (CN)، نقشه رواناب، نقشه‌ فرسايش و رسوب حاصل از مطالعات MPSIAC و ....
  9. نقشه زمين شناسي عرصه چغازنبيل با مقياس 1:2000 و  حريم درجه يك با مقياس1:25000
  10. نقشه‌هاي عرصه و حرائم محوطه چغازنبيل و هفت تپه
  11. بانك اطلاعاتي جامع استعلامات ارائه شده به پايگاه ميراث جهاني چغازنبيل شامل نوع درخواست، درخواست دهنده، تاريخ، جوابيه و ...
  12. تهيه اندكس كلي نقشه‌هاي 1:25000 توپوگرافي در سطح كل استان خوزستان بصورت تفكيك شده جهت دسترسي سريع به نقشه‌هاي كلي هر منطقه مورد درخواست
  13. لايه‌هاي اطلاعاتي تقسيمات سياسي استان خوزستان در سطح استان، شهرستان، بخش و دهستان
  14. لايه اطلاعاتي مكاني و مراكز جمعيتي در سطح استان خوزستان
  15. لايه اطلاعاتي روستاهاي استان خوزستان و روستاهاي موجود در محدوده حرائم محوطه ميراث جهاني چغازنبيل و هفت تپه بر اساس آمار جمعيتي سال‌هاي آماري مختلف و اطلاعات تفكيكي جامعه شناسي هر روستا
  16. اطلاعات مالكيتي زمين‌هاي موجود در سطح حرائم محوطه‌هاي چغازنبيل و هفت تپه
  17. راه‌هاي دسترسي در سطوح راه‌هاي آسفالت، جبپ رو، خاكي و راه آهن
  18. اطلاعات منابع آبي در سطح استان خوزستان شامل رودخانه، سد، آبريز، درياچه، زير حوضه‌هاي آبخيز
  19. نقشه‌هاي رقومي تغييرات ايجاد شده در بستر حركتي رودخانه دز و سطح پوشش‌هاي جنگلي مناطق حفاظت شده در طي بازه‌هاي زماني 20 ساله
  20. نقشه‌ رقومي كاربري اراضي،‌ زمين شناسي، ‌خاك شناسي،‌ فرسايش پذيري خاك، گياهشناسي و زمين‌هاي كشت آبي، زمين‌هاي تحت كشت نيشكر كشت و صنعت‌هاي مختلف منطقه، جنگل‌ها و منابع طبيعي منطقه ، زمين‌هاي كشاورزي موجود در حرائم،  اقليم شناسي شامل خطوط هم بارش، هم دما، هم تبخير و ايستگاه‌هاي هواشناسي در مقياس 1:100000 از سطح استان خوزستان
  21. نقشه رقومي چاه‌هاي آب موجود در سطح مناطق حرائم چغازنبيل و هفت تپه
  22. اطلاعات مناطق حفاظت شده و پارك ملي و حيات وحش در سطح استان خوزستان
  23. نقشه‌هاي رقومي ارتفاعي شاتل SRTM با دقت 90 متر در سطح كل خوزستان
  24. آرشيو تصاوير ماهواره‌اي Corona اخذ شده در تاريخ 1968 در سطح كلي عرصه و حرائم چغازنبيل و هفت تپه
  25. باندهاي پانكروماتيك تصاوير ماهوراه Spot اخذ شده در تاريخ 2010 با دقت 10 متر
  26. تصاوير Advanced Land Imager (ALI) ماهواره EO1 در تاريخ‌هاي 2010 و 2014 با دقت 10 متر و همچنين تصاوير Hyperion Spectral ماهواره EO1 با بيش از 242 باند تفكيك شده در محدوده‌هاي مختلف امواج الكترومغناطيس در تاريخ‌هاي 2010 و 2014 در سطح كلي مناطق قرارگيري عرصه و حرائم چغازنبيل و هفت تپه
  27. آرشيو كامل تصاوير ماهواره ي لندست 4،5،7 و 8 در طي بازه زماني 1989 تا 2015
  28. آرشيو تصاوير ماهواره‌ي QuickBird با دقت 5/0 متر از سطح محوطه تاريخي چغازنبيل و هفت تپه در بازه هاي زماني مختلف
  29. عكس‌هاي هوايي محوطه‌هاي تاريخي هفت تپه و چغازنبيل در بازه‌هاي زماني تاريخي
  30. همچنين مي‌توان به بخشي از نقشه‌هاي تهيه شده در زير اشاره نمود.

 

نقشه TIN محوطه چغازنبيل تهيه شده در سيستم هاي GIS | تحليل درون‌یابی به روش  Local Polynomial Interpolation جهت تعيين مراكز تمركز رشد موريانه در سطح معبد چغازنبيل

باندهاي‌ سنجنده ETM+ ماهواره لندست 7 از سطح منطقه قرارگيري محوطه ميراث جهاني چغازنبيل 

قدرت‌ تفكيك مكاني در سطح  معبد چغازنبيل با استفاده از تصاوير ماهواره‌اي مختلف